De telefoon moet de klas uit. Sinds 2024 is niet-educatief gebruik van mobiele telefoons in de les niet meer toegestaan, en veel scholen zijn inmiddels nog een stap verder gegaan. Op zichzelf een begrijpelijke ontwikkeling: minder afleiding tijdens de les lijkt me bepaald geen slecht idee. Alleen schieten sommige scholen in hun enthousiasme een beetje door.
Magister was eigenlijk gewoon het digitale klassenboek
De afgelopen vijftien jaar is vrijwel iedereen gewend geraakt aan Magister. Wie het oude klassenboek nog heeft meegemaakt, herkent de structuur meteen: rooster, absenties, huiswerk, toetsen en cijfers, allemaal bij elkaar op één plek.
En jarenlang was de boodschap van docenten glashelder: Magister is leidend. Stond daar dat de toets donderdag was? Dan was hij donderdag. Was er onduidelijkheid over het huiswerk? Dan keek je in Magister. Dat werkte.
Magister zelf presenteert de agenda nog steeds precies zo: leerlingen zien er hun rooster, huiswerk en toetsen in één overzicht, met een eigen functie waarmee ze hun huiswerk en toetsen ook zelf kunnen plannen. Waarom zouden we daar dan nu ineens vanaf willen?
Bovendien leidt het amper tot extra schermgebruik in de les, want de docent heeft de laptop toch al open voor de absentie, het digibord en alle andere administratie.
“Koop maar een agenda”
Op sommige scholen wordt huiswerk nu bewust niet meer, of minder consequent, in Magister gezet. De oplossing: leerlingen moeten een papieren agenda kopen en het huiswerk zelf opschrijven. En daar houdt de instructie soms ongeveer op.
Wat we daarbij vergeten: papieren agenda’s zijn ook buiten school al jaren minder vanzelfsprekend. Voor een brugklasser voelt zo’n schoolagenda soms ongeveer als een uitgeprinte, lege versie van Google Calendar of Apple Agenda. Je kunt moeilijk verwachten dat een twaalfjarige vanzelf weet welke agenda hij nodig heeft, hoe je huiswerk handig noteert, wat je bij maandag schrijft als iets pas donderdag af moet zijn, of hoe je toetsen vooruit plant. Zelfs het verschil tussen een schoolagenda en een gewone jaaragenda is niet voor elk kind meteen duidelijk.
Agendagebruik is een vaardigheid. En vaardigheden moet je aanleren, en niet verwachten dat ze er al zijn.
Ondertussen ontstaat een communicatiewildwesten
Ook voor docenten is de omschakeling wennen. Als iedere docent zelf mag bepalen hoe huiswerk wordt gecommuniceerd, ontstaat al snel een klein oerwoud aan systemen: de ene docent werkt met een studieplanner, de volgende met een taakwijzer. De één deelt alles per week in, de ander per les. En soms wordt aan het eind van de les nog snel geroepen wat je voor morgen moet doen.
Precies het probleem dat Magister ooit oploste.
De rest van school blijft ondertussen digitaal
Het wordt nog vreemder omdat rooster en jaarplanning wél digitaal blijven. Dat moet ook wel: roosters veranderen zo vaak dat een geprinte versie soms al verouderd is voordat je hem netjes in je tas hebt gestopt.
Maar daar zit meteen een tweede probleem. Digitaal maakt wijzigen gemakkelijk. Misschien soms té gemakkelijk. Een lokaal wisselen, een les verplaatsen, een rooster aanpassen: voor de school is het technisch een paar klikken, maar voor een leerling kan zo’n wijziging veel groter zijn.
Denk aan een vliegveld: verandert je gate plotseling, dan kijk je toch nerveus op het bord. Op een station geldt hetzelfde voor een spoorwijziging. Je wilt weten waar je aan toe bent, want een gemiste aansluiting heeft gevolgen. Voor een tiener geldt dat net zo goed. Te laat komen kan acht uur melden betekenen, een briefje halen, of voor de hele klas uitleggen waarom je te laat bent. Geen ramp, maar ook niet niets.
Telefoonvrij betekent niet dat alles weer op papier moet
De landelijke afspraak heeft een duidelijk doel: digitale apparaten mogen leerlingen niet onnodig afleiden tijdens de les. Kennisnet waarschuwt inmiddels zelfs dat die afleiding zich kan verplaatsen naar laptops en andere apparaten.
Dat lijkt me precies de reden om onderscheid te maken tussen onnodig schermgebruik en een goed digitaal organisatiesysteem. TikTok uit de klas? Prima. Instagram dicht tijdens wiskunde? Graag. Maar een centraal overzicht van huiswerk, toetsen en roosterwijzigingen is iets heel anders.
En eerlijk is eerlijk: ook het telefoonvrije beleid zelf is soms wat merkwaardig. Leerlingen moeten hun telefoon wegstoppen, terwijl docenten hem voor praktische zaken zoals authenticatie of werkapps soms gewoon nodig hebben. Ook volwassenen zijn niet ineens immuun voor WhatsApp, nieuws of social media zodra ze voor de klas staan. Technologie verdwijnt dus helemaal niet uit school; alleen de telefoon van de leerling.
Als Magister verdwijnt, moet het klassenboek terug
Als een school echt besluit dat Magister niet meer gebruikt wordt voor huiswerk en toetsen, dan moet daar iets volwaardigs voor terugkomen. Niet alleen “koop een agenda”, maar een centraal systeem waarin leerlingen kunnen controleren wat er is opgegeven. Desnoods letterlijk een modern klassenboek: één vaste plek, dezelfde werkwijze voor iedere docent, duidelijk voor iedereen.
Een papieren agenda kan daarnaast prima gebruikt worden om zelf te leren plannen, maar dat zijn twee verschillende dingen. De school communiceert wat er moet gebeuren. De leerling leert zelf wanneer hij het gaat doen.
Precies dat onderscheid zijn we op sommige plekken een beetje kwijt.
Bronnen & achtergrond
Rijksoverheid: mobiele apparaten in de klas
Sinds 1 januari 2024 is niet-educatief gebruik van mobiele telefoons in het voortgezet onderwijs niet toegestaan in de klas. Scholen bepalen zelf hoe zij dit beleid concreet uitvoeren.
Mobiele telefoons niet toegestaan in de klas – Rijksoverheid
Magister: agenda
De Magister-agenda combineert lessen, roosterinformatie, huiswerk en toetsen in één overzicht.
Agenda – Magister Service
Magister: huiswerk plannen
Magister biedt leerlingen daarnaast een takenlijst voor huiswerk, toetsen en opdrachten, met mogelijkheden om die zelf te plannen.
Huiswerk plannen met Magister To Do
Kennisnet: afleiding door digitale apparaten
Kennisnet beschrijft dat smartphonebeleid positieve effecten heeft, maar dat digitale afleiding zich ook kan verplaatsen naar laptops, tablets en andere apparaten.
Voorkomen van afleiding door devices in de klas – Kennisnet
