Als je wilt dat je kind meer gaat lezen, is de eerste vraag misschien niet welk boek je moet kopen of welke beloning je moet afspreken. Een betere vraag is: heeft lezen thuis eigenlijk een vaste plek?
Want leesvaardigheid groeit niet alleen door leeslessen op school. Kinderen hebben vooral veel leeservaring nodig. De Nederlandse onderzoekers Suzanne Mol en Adriana Bus brachten 99 onderzoeken met in totaal 7.669 deelnemers samen. Zij vonden duidelijke verbanden tussen leeservaring en onder meer technisch lezen, spelling en begrijpend lezen. Hun conclusie is interessant: er kan een positieve spiraal ontstaan. Kinderen die beter lezen, lezen meer; door die extra leeservaring ontwikkelen hun vaardigheden zich vervolgens verder. Ook zwakkere lezers lijken van zelfstandig lezen te profiteren. Bron: Mol & Bus (2011).
De Nederlandse Onderwijsinspectie ziet hetzelfde patroon. Leerlingen die vaker voor hun plezier lezen, zijn gemiddeld vaardiger in begrijpend lezen dan leerlingen die buiten school minder lezen. De Inspectie benadrukt daarom dat kinderen gestimuleerd én gefaciliteerd moeten worden om te blijven lezen. Bron: Inspectie van het Onderwijs – Peil.Leesvaardigheid.
Niet overtuigen, maar organiseren
Daarom denk ik dat ouders thuis vooral iets praktisch kunnen doen: maak lezen normaal. Niet iets wat alleen moet als de cijfers tegenvallen, maar iets wat net zo vanzelfsprekend is als eten, douchen of tandenpoetsen.
Dat kan heel simpel. Kies een vast moment. Bijvoorbeeld twintig minuten na het eten of voor het slapengaan. Leg telefoons weg. Laat je kind zelf een boek kiezen en ga desnoods zelf met een boek op de bank zitten.
Dat klinkt misschien weinig spectaculair, maar ook onderzoek naar de thuissituatie wijst erop dat een rijke leesomgeving samenhangt met beter tekstbegrip. Een meta-analyse van 59 studies vond een positieve relatie tussen de thuisleesomgeving en begrijpend lezen. Opvallend daarbij was dat ouderlijke betrokkenheid en verwachtingen sterker samenhingen met leesbegrip dan alleen de aanwezigheid van boeken. Bron: Dong, Wu, Dong & Tang (2020).
Laat je kind lezen wat het wil lezen
Een kind dat niet van historische romans houdt, hoeft geen historische roman te lezen. Voetbal, paarden, fantasy, humor, detectives, strips of graphic novels: het belangrijkste is eerst dat een kind ontdekt dat er teksten bestaan waar het vrijwillig in verder wil.
We maken lezen soms onnodig zwaar. Een boek hoeft thuis niet gevolgd te worden door een samenvatting of vijf controlevragen. Natuurlijk mag je over een verhaal praten. Maar dat kan ook gewoon zijn: “Was het leuk?”, “Wat een vreemde hoofdpersoon” of “Zullen we morgen verder?”
En lukt zelfstandig lezen nog niet goed? Dan kan voorlezen een deel van die leesomgeving blijven. Voorlezen is niet alleen iets voor kleuters; daar kom ik in een apart artikel op terug.
Meters maken
School blijft verantwoordelijk voor goed leesonderwijs. Een kind dat moeite heeft met technisch lezen heeft instructie en begeleiding nodig. Thuis hoef je die rol niet over te nemen.
Maar thuis kun je wel iets bieden wat minstens zo belangrijk is: tijd om te lezen.
Niet één keer als goed voornemen. Iedere dag een beetje.
Want uiteindelijk worden kinderen geen lezers doordat we ze voortdurend vertellen dat lezen belangrijk is. Ze worden lezers doordat boeken bereikbaar zijn, er tijd voor wordt gemaakt en lezen onderdeel wordt van het gewone dagelijks leven.
En iedere bladzijde die ze lezen, is weer een stukje leeservaring erbij.
Bronnen
- Mol, S.E. & Bus, A.G. (2011) – To read or not to read: a meta-analysis of print exposure from infancy to early adulthood.
- Inspectie van het Onderwijs – Peil.Leesvaardigheid.
- Dong, Y., Wu, S.X., Dong, W. & Tang, Y. (2020) – The Effects of Home Literacy Environment on Children’s Reading Comprehension Development: A Meta-analysis.
- NRO – Lezen in Nederland verbeteren kan het best met gecombineerde en preventieve aanpak.
